ZBUDUJ Z NAMI NOWOCZESNE SĄDOWNICTWO!

Relacja z konferencji dotyczącej zmian procedury karnej

W dniu 31 marca 2015 roku w siedzibie Sądu Najwyższego odbyła się zorganizowana przez Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” konferencja „Postępowanie karne przed Sądem od 1 lipca 2015 r.”. Nowa procedura karna, która już za kilka miesięcy całkowicie zmieni model postępowania, wzbudza ogromne zainteresowanie i zaniepokojenie, a liczba osób zgłoszonych na konferencję kilkakrotnie przewyższała pojemność sali. Konieczne więc było – przy współpracy z Krajową Szkołą Sądownictwa i Prokuratury – zorganizowanie transmisji on-line dla wszystkich zainteresowanych.

Konferencję otworzył prof. dr hab. Lech Paprzycki, Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracami Izby Karnej, który stwierdził, że takiej rewolucji legislacyjnej jeszcze w swojej długoletniej karierze nie widział. Dodał, że choć termin wejścia w życie określony na 1 lipca budzi niepokój, to nie wiadomo także, czy ewentualne jego przesunięcie o – np. dodatkowe pół roku – pozwoliłoby lepiej przygotować się do zmian.

Z kolei Prezes SSP „Iustitia” sędzia Maciej Strączyński, witając w imieniu Stowarzyszenia uczestników konferencji, zwrócił uwagę na fakt braku dostatecznych konsultacji tych projektów ze środowiskiem sędziowskim oraz na niewystarczające przygotowanie sędziów i prokuratorów do planowanych zmian. Dodał, że w środowisku prawniczym istnieje ogromna potrzeba rzetelnego przeanalizowania wprowadzanych zmian i wyjaśnienia licznych wątpliwości.

Jako pierwszy zabrał głos w dyskusji prof. Michał Królikowski, były wiceminister sprawiedliwości i główny twórca planowanych zmian. Stwierdził, że nie jest uzasadnione budowanie atmosfery strachu prze nowym modelem postępowania karnego, gdyż model ten będzie generalnie korzystny dla przebiegu postępowań karnych. Wskazywał, że reforma będzie wprowadzana stopniowo, gdyż wynika to z przepisów przejściowych do ustaw, zaś prace i dyskusje na ten temat trwały kilka lat. Przyznał, że nastąpi faktycznie duża zmiana, która nakłada obowiązek poszukiwania interpretacji nowych przepisów, by uzyskały one operatywność”. Niestety, zaraz po wygłoszeniu referatu prof. Królikowski opuścił salę i nie brał udziału w dalszej dyskusji.

Referat pod tytułem „Wpływ nowelizacji na zakres postępowania przygotowawczego i materiału dowodowego załączanego do aktu oskarżenia” odczytał Marek Woźniak – prokurator delegowany do Prokuratury Generalnej. Przedstawił on liczne wątpliwości, co do nowelizacji procedury z punktu widzenia prokuratorów, zwłaszcza w zakresie sporządzania i wprowadzania do postępowania sądowego protokołów przesłuchania świadków.

Rolę prokuratora w nowym modelu postępowania przed Sądem omówił prokurator Sławomir Posmyk – Zastępca Przewodniczącego Krajowej Rady Prokuratury. Stwierdził, że przeprowadzone radykalne zmiany ustaw nadal wymagają prac, a zmiana roli oskarżyciela w procesie musi być połączona z reformą prokuratury i policji. Podkreślił, że środowisko prokuratorskie od początku nie wykazywało entuzjazmu, co do reformy, gdyż nie uwzględnia ona faktu, że spośród spraw w prokuraturze jedynie 35 proc. trafia do sądu, zaś pozostałe 65 proc. nie wychodzi poza etap śledztwa lub dochodzenia.

Za nadające ton konferencji uznać należy wystąpienie sędziego Sądu Najwyższego i członka Komisji Kodyfikacyjnej Stanisława Zabłockiego pt. „Postępowanie odwoławcze, jego zakres i przebieg po nowelizacji”. Istotnie, to od praktyki w zakresie postępowania odwoławczego będzie zależało, czy postępowanie karne przed sądem zmieni się w sposób gruntowny, czy też będą to jedynie zmiany kosmetyczne, a przewidziane w noweli wyjątkowe przypadki działania sądu z urzędu pozostaną w istocie regułą.

Duże zainteresowanie uczestników konferencji wzbudził także referat dotyczący trybów konsensualnych, ich kształtu i roli w nowym modelu postępowania, który wygłosił sędzia Sądu Najwyższego dr Dariusz Świecki. Znaczne zwiększenie możliwości konsensualnego zakończenia postępowania niewątpliwie doprowadzi do sytuacji, w której na rozprawie głównej będzie rozpoznawana zdecydowana mniejszość spraw karnych, a podstawowym trybem rozstrzygania spraw mają być orzeczenia wydawane na posiedzeniach.

„Nowe gwarancje procesowe w zakresie pomocy prawnej z urzędu, a odpowiedzialność obrońców za wynik procesu” – to temat wystąpienia, które wygłosił adw. dr Łukasz Chojniak. Zwrócił uwagę na fakt, że w reformie zostało w istocie pominięte postępowanie przygotowawcze, co może wpłynąć negatywnie na funkcjonowanie postępowań sądowych w praktyce.

Rolę sędziego przewodniczącego rozprawie i możliwości oddziaływania na jej przebieg i czas trwania po nowelizacji omówił sędzia Sądu Okręgowego w Suwałkach i członek Komisji rewizyjnej SSP „Iustitia” Jacek Przygucki. Z aprobatą odniósł się on do idei procesu kontradyktoryjnego, zgłaszając jednak szereg zastrzeżeń szczegółowych, co do stosowania nowych przepisów w praktyce.

Dr Piotr Kładoczny z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka omówił temat „Gwarancje praw pokrzywdzonych a przeniesienie ciężaru dowodzenia na strony postępowania karnego”. Zwrócił uwagę na wynikające z nowelizacji pewne zagrożenia w zakresie ochrony interesów pokrzywdzonych, zwłaszcza wobec zakładanego znaczącego zwiększenia liczby wyroków uniewinniających.

Zagadnienie „Czy wykroczenia muszą być objęte kognicją Sądu i jak procedować w ich przedmiocie po nowelizacji?” omówił sędzia Sądu Rejonowego w Tarnowie i członek Zarządu SSP „Iustitia” Andrzej Skowron. Szczególną uwagę zwrócił na możliwości ograniczenia wpływu spraw rozpoznawanych w trybie postępowania mandatowego.

Następnie uczestnicy konferencji wzięli udział w dyskusji na temat planowanej reformy, w trakcie której padały różne głosy, w tym także nawołujące do całkowitego uchylenia ustaw nowelizujących. Podnoszone w czasie dyskusji wątpliwości były wyjaśniane przez prelegentów SSN Stanisława Zabłockiego i SSN Dariusza Świeckiego.

Z uwagi na duże zainteresowanie tematyką konferencji „Iustitia” planuje zorganizowanie kolejnej, dotyczącej reformy prawa karnego, a transmisja z niniejszej konferencji jest dostępna na naszej stronie internetowej.

TRANSMISJA

Moderatorem konferencji był SSR Łukasz Kluska.

(MK)

 

Udostępnij:

  • Zakres dat:

  • Wybór kategorii:

Skip to content