- Pozytywnie należy zaopiniować wprowadzenie dodatku funkcyjnego sędziego wyznaczonego do przeprowadzenia kontroli kancelarii komorniczej (projektowany § 4b).
Zasadność wprowadzenia tego dodatku nie budzi wątpliwości, jest uzasadniona m.in. brakiem zwolnienia sędziów kontrolujących od innych obowiązków i czasochłonnością oraz skomplikowaniem merytorycznym kontroli. Istnienie tego dodatku będzie miało szczególne znaczenie w przypadku sądów nie dysponujących wydziałami specjalizującymi się w sprawach egzekucyjnych. Podzielić również należy pogląd o zasadności przyjęcia reguły, iż nie jest to dodatek stały a związany wprost z faktycznym przeprowadzeniem kontroli. Do rozważenia pozostaje kwestia doprecyzowania momentu, który będzie się uznawało za decydujący o wypłacie dodatku (zapewne winien to być moment sporządzenie opinii przez sędziego po przeprowadzonej kontroli)
- Negatywnie należy zaopiniować obniżenie innych dodatków funkcyjnych.
W sytuacji nieobsadzenia około tysiąca etatów sędziowskich – argument o konieczności oszczędności budżetowych jest nieprzekonujący.
W związku z tragiczną sytuacją kadrową wielu sądów czy wydziałów na prezesach i wiceprezesach sądów, czy też przewodniczących wydziałów spoczywa dodatkowy ciężar odpowiedzialności i obowiązki w związku z organizacją pracy w niedokadrowanych jednostkach, także odpowiadanie na pisma monitujące, skargi i przyjmowanie niezadowolonych interesariuszy. Wobec licznych przejść w stan spoczynku, czy też delegacji do sądów wyższej instancji, zgodnie z § 64 ust. 1 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, to na przewodniczących wydziałów spada konieczność podejmowania czynności w sprawach wyłączonych z podziału referatu (zakończonych lub zawieszonych) albo co najmniej obowiązek zarządzenia ich ponownego przydziału (§ 64 ust. 2 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych)
Uzasadnienie projektu powołuje się na fakt obniżenia przydziału spraw sędziom funkcyjnym. Argument ten jest nietrafny, co do niektórych mniejszych jednostek, gdzie sędziowie funkcyjni nie mają obniżonego wpływu lub obniżony minimalnie, gdyż obniżenie im wpływu skutkować musiałoby w praktyce istotnym zwiększeniem przydziału jednemu lub dwóm pozostałym sędziom w wydziale, co byłoby ponad możliwości tychże, a także spowodowałoby powstanie zaległości w kierowanej jednostce. Tym samym rozporządzenie powinno co najwyżej przewidywać dla ustalania wysokości dodatku funkcyjnego także kryterium ewentualnego obniżenia przydziału spraw.
Warto na marginesie zwrócić uwagę, iż dodatki funkcyjne występują również w strukturach prokuratury. Wynagrodzenia prokuratorów są ukształtowane w sposób analogiczny do wynagrodzeń sędziowskich, a sędziowie w odróżnieniu od prokuratorów nie mają przyznawanych nagród innych niż wynikające ze stażu pracy.
- Należy postulować wprowadzenie dodatku funkcyjnego za pełnione dyżury aresztowe oraz dyżury pełnione przez sędziów rodzinnych związane ze sprawami dotyczącymi przeciwdziałaniu przemocy domowej (konieczność ewentualnego rozpoznawania zażaleń na decyzję pracownika socjalnego o odbiorze dziecka) oraz w sprawach nieletnich
Pełnienie tych dyżurów nie jest elementem pracy każdego sędziego. Obciąża sędziów rejonowych z wydziałów karnych czy też rodzinnych oraz wszystkich sędziów z mniejszych jednostek. Tym samym dodatki, co do zasady byłyby słuszne.
Jeżeli chodzi o tzw. dyżury aresztowe zależnie od liczby sędziów mogących pełnić dyżur wypada on raz na kilka – kilkanaście tygodni, przy czym w mniej licznych wydziałach czy sądach, w sytuacji braków kadrowych, może i taki dyżur wypadać raz na trzy tygodnie czy miesiąc.
W dużych miastach podczas dyżuru odbywają się liczne posiedzenia, a z uwagi na nieprzekraczalny czas 24 h na rozpoznanie wniosku – praca sędziego może trwać i kilkanaście godzin.
W mniejszych jednostkach zdarzają się dyżury bez żadnego posiedzenia, jednak nie wyłącza to konieczności pozostawania w gotowości do natychmiastowego świadczenia pracy, w szczególności implikuje to konieczność pozostawania w pobliżu miejsca pracy oraz w stałym zasięgu telefonicznym, a więc wyklucza wiele możliwych aktywności życiowych. Wpływa to istotnie negatywnie na prawo do wypoczynku i prawo do życia rodzinnego, zwłaszcza jeśli taki dyżur wypada raz w miesiącu. Za czas faktycznej pracy na dyżurze nie przysługuje wynagrodzenie ani czas wolny. W takiej sytuacji niezbędne jest wprowadzenie dodatku za każdorazowe pełnienie dyżuru, nawet w niewielkiej wysokości, i może być ona zróżnicowana w zależności, czy podczas dyżuru zaszła konieczność świadczenia pracy w budynku sądu. Zasadne wydaje się to w szczególności w zakresie, gdy zachodzi konieczność podejmowania czynności poza godzinami urzędowania sądu oraz w dni ustawowo wolne od pracy.
Jeżeli chodzi zaś o sędziów orzekających w sprawach rodzinnych pełnią oni dyżury związane ze sprawami dotyczącymi przeciwdziałania przemocy domowej (konieczność ewentualnego rozpoznawania zażaleń na decyzję pracownika socjalnego o odbiorze dziecka), w sprawach nieletnich. Aczkolwiek czynności w miejscu pracy podczas tych dyżurów są rzadkie, jednak dyżury wymagają całodobowej gotowości, a telefony służb społecznych i Policji podczas interwencji (co nie wymaga w zasadzie informowania, a tym bardziej decyzji sędziego, jednak w praktyce tak funkcjonuje) zdarzają się często w godzinach nocnych.
- Termin wprowadzenia zmian w zakresie ewentualnego obniżenia wysokości dodatków funkcyjnych
Na wypadek niepodzielenia argumentów dotyczących niezasadności umniejszenia aktualnie obowiązujących dodatków za pełnione funkcje, należy wskazać, iż zmiana rozporządzenia w tym zakresie winna wejść w życie po odpowiednio dłuższym vacatio legis (nie wcześniej niż od 01 stycznia 2026 roku). Przemawia za tym konieczność ewentualnej weryfikacji poszczególnych mnożników w stosunku do sędziów pełniących funkcję jak i wzgląd na sytuację samych sędziów funkcyjnych (proponowane zmiany w niektórych przypadkach mogą wiązać się z realnym umniejszeniem uzyskiwanego wynagrodzenia – zmniejszenie mnożnika o 0,2)
