Uchwała z dn. 12.01.2007 Zgromadzenia Sędziów Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

Sądy sprawują wymiar sprawiedliwości, wydają wyroki w imieniu Rzeczpospolitej Polskiej. Są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Sędziowie stanowią substrat sądu. W sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli. W demokratycznym państwie prawa zasada niezawisłości sędziowskiej gwarantuje rozstrzyganie sporów wyłącznie na podstawie prawa, zgodnie z sumieniem i przekonaniem, niezależnie od jakichkolwiek wpływów i nacisków zewnętrznych.

Z ogromnych niepokojem sędziowie obserwują nieobiektywną i nieodpowiedzialną krytykę sądownictwa i sędziów. W medialnych relacjach nie zawsze są przedstawiane rzetelne motywy wyroku, zamiast bezstronnego wyjaśnienia, fachowej opinii przytacza się komentarz niezadowolonej strony albo zdanie polityka sugerującego, że na treści wyroku zaważyły względy pozamerytoryczne. Przypadki popełniania przez sędziów czynów niegodnych, przedstawiane są jako świadectwa powszechnego braku kwalifikacji moralnych. Nieprawdziwie przedstawia się sędziów jako grupę zawodową niepoddaną jakiejkolwiek weryfikacji, a nawet rygorom ustawy lustracyjnej.

Wykreowany negatywny wizerunek sędziego, niewątpliwie chwytliwy społecznie, szczególnie gdy znajduje poparcie w wypowiedziach polityków, powoduje negatywną w oczach społeczeństwa ocenę całego systemu sądownictwa. Nie sprzyja to umacnianiu konstytucyjnej zasady państwa prawa, którego podstawą jest zaufanie obywateli do organów państwa. Odnosi się wrażenie że budowana jest w ten sposób atmosfera przyzwolenia dla zmiany prawa, która prowadzi do zachwiania równowagi władz z wyraźną szkodą dla władzy sądowniczej. Przykładem tego są działania zmierzające do odsunięcia w czasie uzyskania samodzielności finansowej przez Krajową Radę Sądownictwa, powierzenia jej zadania czuwania nad jednolitością orzecznictwa, co doprowadzić może do ograniczenia swobody wyrokowania, zmiany prawa o ustroju sądów powszechnych w kierunku wzmocnienia i tak silnej pozycji ministra sprawiedliwości wobec sędziów.

Sędziowie nie protestują przeciwko kamerom w salach rozpraw, ciekawości i aktywności mediów oraz w pełni popierają swobodę wypowiedzi. Jednocześnie oczekują rzetelnego przekazu i obiektywnej relacji. Należy mieć świadomość, że spory sądowe, często budzące skrajne emocje stron, gdyż rozstrzygają się w nich ludzkie losy, nie są spektakularnymi widowiskami i w związku z tym należy oczekiwać, że nie będą relacjonowane w atmosferze sensacji.

Krytyka jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela. Zarówno działalność jurysdykcyjna, jak i organizacyjna sądów może podlegać krytyce. Od polityka i dziennikarza oczekuje się jednak krytyki odpowiedzialnej. Jej granice wyznaczył Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazując wielokrotnie w swoich orzeczeniach, że sądownictwo pełni szczególną rolę w społeczeństwie i sądy jako gwarant sprawiedliwości muszą się cieszyć społecznym  zaufaniem, co powinno uzasadniać konieczność przeciwdziałania bezpodstawnym i destrukcyjnym atakom na sędziów. Tym bardziej więc krytyka nie może przerodzić się w wywieranie nacisków politycznych ani wyzwalanie presji opinii publicznej na sędziów, osoby, które mocą Konstytucji powinny być niezawisłe. Obiektywna i odpowiedzialna ocena wymiaru sprawiedliwości oraz zrozumienie roli sędziego jest gwarancją sprawiedliwych wyroków, wydawanych przez niezawisłych sędziów.

Należy wzmacniać trzecią władzę, a nie ją osłabiać.

Wspieramy wszelkie podejmowane próby usprawniania sądownictwa. Sędziowie winni to czynić rzetelną pracą. Wynik tej pracy to przede wszystkim orzeczenia, którymi wymiar sprawiedliwości komunikuje się ze społeczeństwem. Sposób tej komunikacji zależy od nas, sędziów. Starajmy się poprzez jasne, zrozumiałe dla wszystkich uzasadnienia kształtować pozytywny wizerunek wymiaru sprawiedliwości.

Jesteśmy przeciwni tworzeniu atmosfery podważania zaufania do sędziów, bo prowadzi to wprost do erozji systemu społecznego zaufania do prawa, a w konsekwencji do podważenia wartości Państwa jako dobra i gwarancji istnienia narodowego.

Z uwagi na rangę problemu, próby takie powinny wywołać reakcję wszystkich środowisk prawniczych, szczególnie odpowiedzialnych za zachowanie najwyższych standardów w procesie tworzenia i stosowania prawa. Zwracamy się zatem do kolegów sędziów, członków korporacji prawniczych o wyrażenie w tej sprawie swego stanowiska.

Jeżeli dochodzi do ograniczenia niezależności władzy sądowniczej i niezawisłości sędziowskiej, najsilniej i najdotkliwiej odczują to obywatele.