Stanowisko Stowarzyszenia Sędziów Polskich IUSTITIA wobec decyzji Prezydenta RP odmawiającej nominacji sędziów.

          Stowarzyszenie Sędziów Polskich IUSTITIA z ogromnym niepokojem przyjmuje bezprecedensową decyzję Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, odmawiającą nominacji niektórym kandydatom na stanowiska sędziowskie, którzy pomyślnie przeszli wszystkie etapy procedury przewidziane przez obowiązujące  przepisy  Prawa o ustroju sądów powszechnych. Zdarzyło się to po raz pierwszy po 1990 r. 

            Szczególny niepokój budzi to, że odmowa poprzedzona była wielomiesięcznym bezskutecznym oczekiwaniem kandydatów na decyzję Prezydenta, a ponadto, że decyzja ta nie została uzasadniona. 

            Osoby, których odmowa nominacji dotyczy, nie mają w tej sytuacji żadnych możliwości  zapoznania się z jej przyczynami, a w obowiązującym stanie prawnym  nie mogą też odwołać się do innych organów. 

            Zarówno opinia publiczna, jak i Krajowa Rada Sądownictwa mają prawo poznać powody, dla których  wskazani przez Radę kandydaci nie zostali uznani za godnych sprawowania urzędów sędziowskich. 

            Zalecenie Nr R(94)12 Komitetu Ministrów dla Państw Członkowskich Rady Europy (przyjęte przez Komitet Ministrów 13 października 1994 r. na 516 posiedzeniu zastępców ministrów) w części dotyczącej niezawisłości, sprawności i roli sędziów formułuje zasadę, zgodnie z którą wszystkie decyzje dotyczące kariery zawodowej sędziów powinny się opierać na obiektywnych kryteriach, a rekrutacji i awansowania sędziów powinno się dokonywać na podstawie ich osiągnięć z uwzględnieniem ich kwalifikacji, prawości, zdolności i sprawności. Organ podejmujący decyzje dotyczące rekrutacji i awansowania sędziów powinien być niezależny od rządu i od administracji. Dla zagwarantowania jego niezależności powinny istnieć reguły, zgodnie z którymi na przykład członkowie tego organu byliby dobierani przez samych sędziów, a ów organ sam by decydował o swych zasadach postępowania. 

            Organem takim jest w Polsce Krajowa Rada Sądownictwa, a konstytucyjna zasada harmonijnej współpracy władzy wykonawczej i sądowniczej wyrażona w art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wymaga współdziałania Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z Radą w procesie nominowania sędziów. 

            Procedura dochodzenia do nominacji sędziowskiej to wieloletnia, ciężka  praca połączona z ogromem wyrzeczeń i rygorów. Arbitralna decyzja Prezydenta godzi w zasadę niezawisłości sędziowskiej, pozwala bowiem na domniemanie, że tylko kandydaci akceptowani przez władzę wykonawczą, bez względu na ich dorobek i zawodową przydatność, mogą oczekiwać nominacji. 

            Brak uzasadnienia decyzji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o odmowie nominacji i wskazania jej podstaw prawnych zagraża sędziowskiej niezawisłości i wprowadza niejasne kryteria, jakie powinni spełniać kandydaci na kolejnych etapach sędziowskiej kariery. Jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. W ostatnim okresie wielu przedstawicieli władzy wykonawczej i ustawodawczej odwołuje się do niezawisłych sądów jako gwaranta przestrzegania i poszanowania praw i wolności obywatelskich. 

            Dla prawidłowego wypełniania tej funkcji  każdy sędzia musi mieć pewność, że jego zawodowa kariera opiera się na kryteriach obiektywnych, a nie na przekonaniu, że będzie on w swoich orzeczeniach realizował oczekiwania władzy wykonawczej.  

            Apelujemy zatem do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, aby publicznie uzasadnił swoją decyzję.

                                                            Zarząd Stowarzyszenia Sędziów Polskich IUSTITIA