I panel konferencji Sędzia a Konstytucja w Katowicach

Konferencja „Sędzia a Konstytucja. Kryzys sądownictwa konstytucyjnego a rozproszona kontrola zgodności prawa z Konstytucją”. Katowice. 3 marca 2017 r. 

Panel I

Problem rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa w Polsce – nowe otwarcie?

Prof. Małgorzata Gersdorf:

"Sędziowie mają obowiązek bronić demokratycznego państwa prawa i chronić dorobek konstytucyjny bo konstytucja jest źródłem wolności jednostki. Konstytucja jest również źródłem podstawowych wolności obywatelskich, a "żadne demokratyczne państwo prawne nie może funkcjonować bez kontroli konstytucyjnej". 

Obowiązkiem każdego sędziego jest stosowanie w orzecznictwie konstytucji i ustaw. Sędzia nie może dawać pierwszeństwa ustawie, gdy widzi jej sprzeczność z konstytucją. Sąd może odmówić zastosowania prawa niezgodnego z prawem międzynarodowym. Sąd może zwrócić się do SN z pytaniem prawnym, które można oprzeć na standardach europejskich i orzecznictwie europejskie, ponieważ orzeczenia TK wiążą".

 

Prof. Marek Safjan:

"Przestrzeń państwa prawa zawęża się i wobec tego sędziowie mają obowiązek występowania w obronie państwa prawa. Sędziowie muszą bronić  porządku konstytucyjnego. Siła państwa prawa tkwi w niezawisłości sędziowskiej

Jest konieczność sięgnięcia przez sędziów do Konstytucji z uwagi na interes publiczny, ale trzeba to robić mądrze i racjonalnie. Są argumenty za kontrolą scentralizowaną – zapewnienie bezpieczeństwa prawnego i przewidywalności, domniemanie zgodności z Konstytucją, możliwość kontroli prewencyjnej i skarga konstytucyjna ale te argumenty nie mogą przekreślać możliwości stosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności.

Pytanie dziś nie brzmi, czy stosować rozproszoną kontrolę konstytucyjności prawa, tylko jak to robić.

Ważna jest w tym rola Sądu Najwyższego - będzie musiał w dużym stopniu przejąć rolę sparaliżowanego Trybunału Konstytucyjnego. A przede wszystkim dążyć do maksymalnego ujednolicania wyników tej rozproszonej kontroli.

Dziś działania sędziów i sądów mają wymiar historyczny. Będą podlegać takiej samej ocenie jak działania sądów w najtrudniejszych okresach naszej historii".