Sprawozdanie ze Spotkania Międzynarodowego Stowarzyszenia Sędziów (International Association of Judges) w Santiago de Chile, w listopadzie 2017 roku

Organizatorami spotkania w Santiago było Międzynarodowe Stowarzyszenie Sędziów (IAJ) oraz Narodowe Stowarzyszenie Sędziów Chilijskich.

Santiago de Chile zostało wybrane na miejsce 60 Spotkania Międzynarodowego Stowarzyszenia Sędziów (IAJ), w którym uczestniczyli sędziowie ze wszystkich kontynentów. Odbyło się ono w okresie od 12 do 16 listopada 2017 r.

Stowarzyszenie Sędziów (IAJ) to międzynarodowa organizacja o charakterze zawodowym, globalnym i apolitycznym, która zrzesza krajowe stowarzyszenia sędziów z 85 krajów na całym świecie. Zostało ono założone w Salzburgu w Austrii w 1953 r. Głównym celem Stowarzyszenia jest globalne zabezpieczenie niezależności sądownictwa jako podstawowego gwaranta poszanowania wolności i praw człowieka.

 

Stowarzyszenia krajowe, które tworzą tę organizację, są podzielone na reprezentatywne grupy sędziów z pięciu Kontynentów.

Stowarzyszenie jest obecnie organem konsultacyjnym Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Podczas spotkania w Meksyku w październiku 2016 r. Christophe Regnard, sędzia Francji i Giacomo Oberto, sędzia cywilny Trybunału Turyńskiego, zostali wybrani na prezydenta i sekretarza generalnego Stowarzyszenia na okres dwóch lat.

 

W trakcie konferencji w Santiago odbyło się szereg spotkań delegatów poświęconym głównie pracom polegającym na aktualizacji Powszechnej Karty Sędziego (THE UNIVERSAL CHARTER OF THE JUDGE uchwalonej przez IAJ podczas spotkania na Tajwanie 17 listopada 1999 roku) oraz zagrożeniom dla sądownictwa w poszczególnych krajach, a także seminarium zatytułowane: „Zarządzanie sądownictwem a niezależność sędziów”.

Chronologicznie:

- w sobotę, 11 listopada miało miejsce spotkanie Prezydium Stowarzyszenia,

- w niedzielę, 12 listopada odbyły się spotkania Grup Kontynentalnych: Europejskiej, Ibero – Amerykańskiej, Afrykańskiej i Azjatyckiej, a także drugie spotkanie Prezydium Stowarzyszenia,

- w poniedziałek, 13 listopada miała miejsce oficjalna ceremonia otwarcia z udziałem członków rządu i parlamentarzystów z Chile, a także spotkanie Komitetu Stowarzyszenia oraz spotkania Grup Studyjnych Stowarzyszenia,

- we wtorek, 14 listopada odbyło się drugie spotkanie Komitetu Stowarzyszenia,

- w środę, 15 listopada odbyło się seminarium zatytułowane: „Zarządzanie sądownictwem a niezależność sędziów” oraz kolejne spotkanie Prezydium Stowarzyszenia, a także Grup Studyjnych Stowarzyszenia,

- w czwartek, 16 listopada odbyło się ostatnie spotkanie Komitetu Stowarzyszenia i w ten sposób zakończyło się omawiane spotkanie, przy czym władze Stowarzyszenia wskazały, iż kolejne spotkanie IAJ w 2018 roku odbędzie się w Maroku.

 

W toku spotkania Europejskiego Stowarzyszenia Sędziów (Grupy Europejskiej Światowego Stowarzyszenia Sędziów) poza sprawami organizacyjnymi została omówiona sytuacja sędziów w Turcji, ze szczególnym uwzględnieniem określenia sposobów świadczenia pomocy materialnej dla rodzin sędziów, którzy zostali objęci represjami. Delegaci także przyjęli rezolucję w sprawie zagrożeń dla niezależnego sądownictwa w Bułgarii. Zebrani wysłuchali również raportu na temat sytuacji sądownictwa w Polsce, obejmującego przedstawienie aktualnego stanu Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów powszechnych, po wejściu w życie ostatniej nowelizacji ustawy o sądach powszechnych. Delegat z Polski przedstawił także aktualną sytuację związaną z zawetowaniem przez Prezydenta RP ustaw o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa oraz działania Stowarzyszenia „Iustitia” związane z tą sytuacją. Zgromadzeni przedstawiciele stowarzyszeń europejskich wykazali bardzo duże zainteresowanie sytuacją w Polsce i zadawali szereg pytań dotyczących tej kwestii. Konsekwencją tych rozmów stało się przekonanie o niezbędności przyjęcia rezolucji w sprawie stanu zagrożeń dla polskiego sądownictwa najpóźniej po wejściu w życie ustaw zmieniających organizację Sądu Najwyższego oraz Krajowej Rady Sądownictwa.

W toku seminarium „Zarządzanie sądownictwem a niezależność sędziów” zaproszeni mówcy będący sędziami między innymi z Chile, Panamy, Argentyny, Danii, Kanady, Chorwacji oraz Południowej Afryki wskazywali jednoznacznie na rosnącą na całym świecie falę populizmu, która stanowi istotne zagrożenie dla niezależności sądownictwa, w szczególności w państwach o stosunkowo świeżych tradycjach demokratycznych. W tym zakresie należy zaakcentować szczególnie wystąpienie Diego Garcia-Sayan’a będącego specjalnym sprawozdawcą Narodów Zjednoczonych ds. niezależności sędziów i prawników, który nota bene odwiedził nasz kraj w październiku 2017 roku i wyraził swoje zaniepokojenie zmianami w organizacji sądownictwa w Polsce, które już zostały przeprowadzone i zamierzają być przeprowadzone przez partię obecnie rządzącą w naszym kraju i który ma zamiar w związku z tą sytuacją wkrótce ponownie odwiedzić nasz kraj.

 

Podsumowując wskazać należy, jako najważniejsze elementy spotkania Światowego Stowarzyszenia Sędziów w Santiago aktualizację Powszechnej Karty Sędziego, przyjęcie rezolucji dotyczącej Bułgarii oraz kwestie związane z pomocą humanitarną dla rodzin represjonowanych sędziów tureckich. Odnosząc się natomiast do spraw polskich należy wskazać na pełne zrozumienie i poparcie wszystkich delegatów dla działań „Iustitii” zmierzających do przeciwdziałania wszelkim naruszeniom niezależności sędziów i niezawisłości sądownictwa w Polsce. W tym zakresie wydaje się być niezbędne podjęcie przez Europejskie Stowarzyszenie Sędziów stosownej rezolucji, najpóźniej tuż po uchwaleniu ustaw zmieniających organizację Sądu Najwyższego i Krajowej Rady Sądownictwa.

Na zakończenie jeszcze bardzo osobiste i niepozbawione ironii spostrzeżenie na kanwie zaproszenia sędziów szwajcarskich do ich ambasady w Santiago de Chile: Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy, na świecie naprawdę istnieją kraje, których ambasadorzy odczuwają potrzebę spotkania się z sędziami, którzy przebyli bardzo długą podróż, aby reprezentować swój kraj pośród sędziów z całego świata!