Sprawozdanie z obrad MEDEL w Polsce oraz treść Deklaracji Krakowskiej

W dniu 9 grudnia 2017r w Krakowie odbyły sie obrady stowarzyszenia MEDEL, poprzedzone konferencją “Zarządzanie sądami a dostęp do wymiaru sprawiedliwości” zorganizowaną przez Uniwersytet Jagielloński, między innymi przy współudziale Iustitii oraz MEDEL (link do sprawozdania z konferencji  http://www.iustitia.pl/informacje/1992-sprawozdanie-z-konferencji-zarzadzanie-sadami-a-dostep-do-wymiaru-sprawiedliwosci-krakow-8-grudnia-2017-r).

Podczas obrad wybrany został nowy zarząd MEDEL, który przedstawia sie następująco:

Prezes: Filipe Marques (ASJP - Portugalia)

Wiceprezes: Maria Rosaria Guglielmi (MD - Włochy)

Sekretarz Generalny: Iulia Craiu (UNJR - Rumunia)

Skarbnik: Guillaume Sauvage (SM - Francja)

oraz pozostali członkowie zarządu:

Karolína Tylová (SUCR - Czechy)

Monika Frąckowiak (Iustitia - Polska)

Iria Sabela González (UPF - Hiszpania).

Składamy gratulacje naszej koleżance – Monice Frąckowiak objęcia funkcji w zarządzie MEDEL. Życzymy jej dużo sukcesów, spełnienia ambitnych zamierzeń, wytrwałości oraz satysfakcji przez całą kadencję w zarządzie. Powodzenia !  

Jednocześnie zdecydowano, że ustępujący członkowie zarządu MEDEL (Gualtiero Michelini, Thomas Guddat, Dragana Boljevic, Dana Girbovan, Álvaro García Ortiz, Marie-Blanche Régnier) będą dalej wspierać nowy zarząd jako członkowie afiliowani.

Poza wyborem nowego zarządu, obrady koncentrowały się głównie wokół sytuacji wymiaru sprawiedliwości w Polsce. W obradach uczestniczyli Prezes oraz rzecznik Iustitii: Krystian Markiewicz i Bartłomiej Przymusiński, a także członek KRS Waldemar Żurek, jak też członkowie stowarzyszenia prokuratorów – Lex Super Omnia, wraz z jego Prezesem Krzysztofem Parchimowiczem. Konsekwencją tej części obrad było podjęcie przez MEDEL w dniu 13 grudnia „Deklaracji Krakowskiej”, której oryginalny tekst i tłumaczenie znajdują się poniżej.

Członkowie MEDEL omawiali też aktualną sytuację sędziów w Turcji, którzy w liczbie kilku tysięcy nadal są przetrzymywani w więzieniach czekając na wyroki sądowe. Skoncentrowano się w szczególności na  przypadku Murata Arslana – tegorocznego laureata nagrody im. Vaclava Havla. W ostatnich tygodniach wszczęte zostało przeciwko niemu kolejne postępowanie karne (zarzut popełnienia przestępstwa „obrazy Prezydenta Turcji” w związku z treścią listu prywatnego napisanego przez Murata Arslana do żony).

Alvaro Garcia Ortez przybliżył zaś bieżącą sytuację w Hiszpanii w związku z referendum secesyjnym w Katalonii.

Kolejne obrady MEDEL odbędą się w marcu w Niemczech, w najbliższych tygodniach podana zostanie dokładna data i miejsce spotkania.

KRAKÓW DECLARATION

With deep concern and regret MEDEL maintains its view presented in the statement of July 18th, 2017 on the reform of the Supreme Court and the Judicial Council in Poland. Unfortunately, the rule of law in Poland is even at higher risk than it was five months ago. The act on the system of common courts, adopted on July 28th, 2017 empowers the Minister of Justice to revoke current Presidents of all levels of all ordinary courts without any justification, based on his arbitrary decision. 33 presidents were dismissed so far, usually by a single-sentence fax sent overnight.

The retirement age of judges has been decreased to 60 years for women and 65 for men, with mandatory dismissal of the judge from the post when reaching retirement age. A judge may only keep the post upon arbitrary permission of the Minister of Justice.

Both aforementioned provisions directly violate the Constitution of the Republic of Poland and definitely weaken the independence of courts and judges.

MEDEL is also greatly disappointed to learn, that Sejm has just adopted the law on the Supreme Court and Judicial Council, that raises the very same concerns as drafts from July 2017. The law - almost identical in the effect to the one previously vetoed by the President of Poland - increases the powers of the executive (this time the President) over the judiciary and deliberately violates the principle of separation of powers.

The new law on National Judicial Council, violates the Constitution and ignores the recommendations of the Venice Commission, by dismissing current NJC (violating constitutional terms of office) and calling new one with the members elected in 100% by the parliament (violating the constitutional rule of majority of judges elected by judges in NJC). This way NJC will be another political body controlled by the parliament.

The new law on Supreme Court introduces a Supreme Disciplinary Chamber with special better remunerated judges (150% of basic salary) appointed by the new National Judiciary Council, with the sole objective of disciplining judges, attorneys of law, legal counsellors and other law professions. The cases in the Supreme Disciplinary Chamber will be ruled with the participation of lay judges elected by the parliament.

Those changes completely eliminate constitutional guarantees of judicial independence. Nominating, controlling, dismissing and disciplining of the judges (and also disciplining other lawyers) are to be executed by those nominated by the ruling party.

The introduction of an “extraordinary appeal” with the potential to overrule any final judgement of any court made within the last 20 years and any future final verdict within 5 years from the date of the verdict also greatly endangers the rule of law in Poland.

This situation is further aggravated by other changes in the law, including:

  • Limiting freedom of assembly;
  • Changes in the election code – dismissal of current National Election Committee (consisted of judges), establishing a new one with members elected by the Parliament, introduction of new Election Commissars, possible modification of electoral districts and modification of voting modalities (including revoking the right to vote by mail for disabled);
  • Activities of the government bodies (KRRiTV – National Council for Radio and Television) with objective to achieve chilling effect on the opposition media (recent fine of 351.000 EUR on private channel for broadcasting protests in front of the parliament in December last year);
  • Unethical & deceitful “billboard campaign” directed at discrediting courts and judges, (financed by state-enterprises-sponsored foundation);

 

  • Proposal of law banning judges from taking management posts in associations, including judges associations, aiming at weakening those organizations;
  • Controlling NGO funding by National Freedom Institute, established by the government.

Observing this further deterioration of the rule of law in Poland, MEDEL calls upon the Senate and the Polish President to re-assess the recent legislation proposals and to observe the European values shared by the family of European States. MEDEL also reiterates its request to the competent EU institutions to take all possible steps to protect the rule of law in Poland as a member state of the European Union.

 

DEKLARACJA KRAKOWSKA MEDEL

Z zaniepokojeniem i smutkiem MEDEL podtrzymuje swoje stanowisko zaprezentowane w oświadczeniu z 18 lipca 2017r, dotyczącym projektów ustaw o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa. Wszystko wskazuje na to, że rządy prawa w Polsce są obecnie jeszcze bardziej zagrożone niż 5 miesięcy temu. Ustawa o ustroju sądów powszechnych przyjęta w dniu 28 lipca 2017r upoważnia Ministra Sprawiedliwości do arbitralnego odwołania każdego prezesa i wiceprezesa sądu powszechnego, bez żadnego uzasadnienia. Do tej pory odwołano już 33 osób, zazwyczaj w drodze krótkiego faksu przesłanego nocą.

W drodze powołanej wyżej ustawy obniżono także wiek emerytalny sędziów – dla kobiet do 60 lat, dla mężczyzn do 65 lat. Dalsze sprawowanie urzędu uzależnione jest od zgody Ministra Sprawiedliwości.

Oba zapisy naruszają postanowienia Konstytucji RP, zdecydowanie osłabiając niezależność sądów i niezawisłość sędziów.  

Z ubolewaniem MEDEL przyjął także wiadomość o przegłosowaniu przez Sejm projektów ustaw o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa, które rodzą takie same zagrożenia, jak projekty z lipca 2017r. Projekty te – niemal identyczne w skutkach jak te zawetowane poprzednio przez Prezydenta – zwiększają uprawnienia władzy wykonawczej (tym razem ze strony Prezydenta) nad władzą sądowniczą, zasadniczo łamiąc zasadę trójpodziału władz.

Projekt ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, przewidując skrócenie kadencji obecnych członków - sędziów KRS oraz wybór nowych członków sędziów w 100% przez Parlament,  narusza Konstytucję RP i ignoruje zalecenia Komisji Weneckiej. Proponowane zmiany ustawodawcze doprowadzą do przekształcenia Krajowej Rady Sądownictwa w kolejny organ polityczny kontrolowany przez Parlament. Decyzje w zakrese nominacji sędziów, ich awansu oraz postepowań dyscyplinarnych przejdą w ręce partii rządzącej.

Z kolei wprowadzenie skargi nadzwyczajnej, dzięki której możliwe będzie wzruszenie każdego prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego na przestrzeni ostatnich 20 lat, a w przypadku orzeczeń przyszłych – w terminie 5 lat od ich uprawomocnienia się – przyczyni sie do dalszego osłabienia porządku prawnego w Polsce.

Dodatkowy niepokój budzą inne zmiany wprowadzane w ustawodawstwie polskim, jak też konkretne działania władz, w tym:

 

-       ograniczanie wolności zgromadzeń;

-       zmiany w kodeksie wyborczym, skutkujace odwołaniem dotychczasowych członków Państwowej Komisji Wyborczej (składającej się z sędziów), których zastapić mają osoby wybrane przez Parlament, wprowadzenie nowych komisarzy wyborczych, nowych okręgów wyborczych, zmiany w sposobie głosowania (wykluczenie możliwowści głosowania korespondencyjnego dla osób niepełnosprawnych);

-       decyzje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wymierzone w media niepubliczne (kara nałożona na jedną z prywatnych telewizji w wysokości 351.000 Euro w związku z transmitowaniem protestów z grudnia ubiegłego roku);

-       haniebna  kampania bilbordowa skierowana przezciwko sędziom (sponsorowana przez spółki Skarbu Państwa);

-       prace nad ustawowym ograniczeniem obejmowania przez sędziów i prokuratorów funkcji członków zarządu fundacji czy stowarzyszenia, prowadzące do osłabiebienia między innymi stowarzyszeń sędziowskich;

-       nadzór nad finansowaniem organizacji NGO przez Narodowy Instytut Wolności, uzależniony od rządu;

 

Widząc konsekwentne niszczenie państwa prawa w Polsce, MEDEL wzywa Senat oraz Prezydenta RP do ponownej analizy procedowanych aktów prawnych, tak by uwzglęnione zostały wartości europejskie, wspólne rodzinie państw członkowskich. MEDEL ponawia także apel do odpowiednich instytucji europejskich, by powzięły wszelkie możliwe kroki mające na celu ochronę rządów prawa w Polsce.