Specjalny Sprawozdawca ONZ krytycznie o sytuacji sądownictwa w Polsce

Od 23 do 27 października 2017 roku przebywał w Polsce z oficjalną wizytą Diego García-Sayán, Specjalny Sprawozdawca ONZ, oceniający wpływ kryzysu konstytucyjnego na skład oraz funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego oraz konsekwencje wielowymiarowej reformy systemu sądownictwa. Podczas wizyty, która odbyła się na zaproszenie władz Polski, Diego García-Sayán spotkał się z przedstawicielami rządu, parlamentu, sędziami, prawnikami, adwokatami i prokuratorami a także przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, świata nauki, agend ONZ, organizacji regionalnych i kręgów dyplomatycznych. Podczas jednego ze spotkań ze Specjalnym Sprawozdawcą ONZ Stowarzyszenie Sędziów Polskich IUSTITIA reprezentowali wiceprezes Tomasz Marczyński i członek zarządu Arkadiusz Tomczak.

Podczas konferencji prasowej, która odbyła się 27 października 2017 roku w Warszawie Specjalny Sprawozdawca ONZ podzielił się swoimi wstępnymi obserwacjami, natomiast w czerwcu 2018 roku przedstawi Radzie Praw Człowieka ONZ w Genewie całościowy raport zawierający ostateczne ustalenia i rekomendacje dla Polski.

Zdaniem Diego García-Sayán: “Niezależność systemu sądownictwa oraz innych kluczowych standardów demokracji, takich jak trójpodział władzy, są obecnie zagrożone”. “Reforma i modernizacja instytucji wymiaru sprawiedliwości to zasadny cel każdego rządu w każdym państwie. Wszelkie reformy winny jednak prowadzić do wzmocnienia, a nie osłabienia niezależności systemu sądownictwa”. „Trybunał Konstytucyjny to pierwsza ofiara reformy. Trybunał nadal istnieje, ale jego niezależność oraz legitymizacja zostały w sposób istotny osłabione”.

Specjalny Sprawozdawca ONZ zaapelował do wszystkich sił politycznych, by w dobrej wierze przystąpiły do konstruktywnego dialogu celem przywrócenia autorytetu Trybunału Konstytucyjnego oraz jego roli jako gwaranta nadrzędności Konstytucji.

„Zagrożone jest również funkcjonowanie Sądu Najwyższego. Podejmowane obecnie reformy mogą potencjalnie osłabić niezależność Sądu Najwyższego, jego zdolności do przestrzegania zasad trójpodziału władzy oraz obrony i promowania praw człowieka” – stwierdził w swoim oświadczeniu wydanym na zakończenie misji.

“Poważne obawy wzbudzają same rozmowy o tak istotnym akcie prawnym prowadzone za zamkniętymi drzwiami. Wszelkie działania ustawodawcze dotyczące nadrzędnego organu wymiaru sprawiedliwości powinny być przedmiotem otwartej i transparentnej debaty”.

Pan Diego García-Sayán wyraził szczególne zaniepokojenie proponowanym obniżeniem obowiązkowego wieku emerytalnego sędziów Sądu Najwyższego.

„Jeśli przepis ten wejdzie w życie, dojdzie do jawnego złamania zasady nieusuwalności sędziów. Około 40% sędziów zostanie zmuszonych do przejścia w stan spoczynku, wraz z Pierwszą Prezes Sądu Najwyższego”- dodał.

Pan Diego García-Sayán objął funkcję Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. Niezależności Sędziów oraz Przedstawicieli Innych Zawodów Prawniczych w grudniu 2016 roku. Uprzednio, przez dwie kolejne kadencje pracował jako sędzia Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka. W trakcie swojej kadencji został wybrany na stanowisko wiceprezesa (2008-2009), a następnie na dwie kolejne kadencje prezesa Trybunału (2009-2013). Dzięki wieloletniej pracy w różnych organizacjach, między innymi w ONZ oraz Organizacji Państw Amerykańskich zgromadził bogate doświadczenie w dziedzinie praw człowieka.

Specjalni Sprawozdawcy działają na podstawie tzw. specjalnych procedur Rady Praw Człowieka. W systemie ochrony praw człowieka ONZ stanowią oni najbardziej liczną grupę niezależnych ekspertów. Specjalne procedury to ogólna nazwa niezależnych mechanizmów stosowanych przez Radę pozwalających na ustalanie i monitorowanie faktów i zjawisk dotyczących poszczególnych krajów lub występujących w skali globalnej.

 

Więcej informacji:

http://www.unic.un.org.pl/specjalny-sprawozdawca/nota-prasowa:-polski-wymiar-sprawiedliwosci-zagrozony-twierdzi-ekspert-onz/3103

http://www.unic.un.org.pl/unic-activities/konferencja-prasowa-specjalnego-sprawozdawcy-onz-ds-niezaleznosci-sedziow-prawnikow-i-adwokatow/3100