List Jean – Claude Juncker do Prezesa Stowarzyszenia Sędziów Europejskich w sprawie niezależnego sądownictwa w Polsce

Bruksela, 24 sierpnia 2017 roku

Szanowny Panie Igreja Matos.

 

Dziękuję za list z 14 lipca 2017 roku o stanie praworządności w Polsce, a w szczególności o regulacjach dotyczących Sądu Najwyższego. Dotarła też do mnie informacja, że napisał Pan już list do Prezydenta Dudy w tej sprawie.

W pełni podzielam Pana zaniepokojenie. Z ulgą przyjąłem wiadomość, że Prezydent Duda zawetował dwie ustawy. Jednakże kontynuacja prac nad zagadnieniami, do których odnosiły się odrzucone ustawy oznacza, że nie możemy pozostać obojętni w sprawie Polski. W związku z tym 26 lipca 2017 roku Komisja Europejska wyraziła swe zaniepokojenie odnośnie planowanej reformy sądownictwa w Polsce i skierowała zalecenie w sprawie zagrożenia praworządności do polskich władz. W ocenie Komisji Europejskiej, projekty ustaw wymienione w Pańskiej wiadomości zwiększają zagrożenie dla praworządności w Polsce. Zagrożenie to zostało zidentyfikowane przez Komisję Europejską, w związku z procedurą przestrzegania praworządności rozpoczętą już w styczniu 2016 roku. W zaleceniu Komisja Europejska prosi polskie władze, aby pod żadnym pozorem nie podejmowały kroków, w celu usunięcia lub zmuszenia do odejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego.

 

Komisja zaleciła polskim władzom, by rozwiązała te problemy w ciągu miesiąca.

Po opublikowaniu polskiej ustawy o sądach powszechnych w Dzienniku Ustaw z 28 lipca 2017 roku, Komisja Europejska wszczęła przeciwko Polsce tzw. procedurę dyscyplinującą (infringement procedure) w związku z naruszeniami art. 157 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz dyrektywy 2006/54 odnośnie równouprawnienia płci i dyskryminacji ze względu na płeć.

W wezwaniu do usunięcia uchybienia, Komisja Europejska podniosła też wątpliwości w sprawie dyskrecjonalnego uprawnienia Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia zgody na pełnienie służby przez sędziego, który osiągnął wiek emerytalny, jako też wyznaczania i odwoływania prezesów sądów. Oznacza to nic innego, jak tylko ograniczenie niezależności sądownictwa w Polsce (zobacz art. 19(1) Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej).

Komisja Europejska jest zdeterminowana bronić zasady praworządności we wszystkich krajach członkowskich, ponieważ jest to fundamentalna zasada, na której Unia Europejska została zbudowana. Niezależne sądownictwo jest warunkiem koniecznym członkostwa w naszej Unii. Dlatego też Unia Europejska nie będzie tolerować systemu, który pozwala na dowolne usuwanie sędziów. Niezawisłe sądy są podstawą wzajemnego zaufania pomiędzy państwami członkowskimi a europejskim systemem sądownictwa. Jeśli polskie władze dalej będą naruszać niezależność sądownictwa i zasadę praworządności, a w szczególności podejmą kroki w celu usunięcia lub zmuszenia do odejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego, Komisja Europejska jest gotowa natychmiast uruchomić procedurę określoną w art. 7(1) Traktatu o Unii Europejskiej.

Niemniej jednak, Komisja wierzy, że dialog pomoże rozwiązać tę sytuację. Pierwszy wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Frans Timmermans, stale daje do zrozumienia polskim władzom, że Komisja Europejska jest gotowa do podjęcia dialogu w każdej najbliższej i dogodnej dla władz Polski chwili. Do tego czasu jednak, będziemy uważnie obserwować rozwój sytuacji i podejmować stosowne działania.

Chciałbym Panu podziękować za obronę praworządności w Europie.

 

Z poważaniem,

Jean – Claude Juncker



[1] Sędzia Jose’ Igreja Matos z Portugalii jest Prezesem Stowarzyszenia Sędziów Europejskich.